Conceived & Curated by Diliara Brileva
Artwork by Niiaz Khaziakhmetov

ABOUT

Studio Matbuğat is a digital research and media project exploring the world of Old Tatar periodical print.

It brings historical texts into different forms of encounter — as sound, transcription, language, image, and moving image. At its centre is Audio Matbuğat, a podcast in which texts from the Tatar periodical press are read aloud and discussed.Each podcast episode extends into Studio Matbuğat through a constellation of related materials: the original printed page, transcribed text, individual words, visual material, and commentary.The project approaches the periodical page not only as a historical source, but as something that can be read, heard, seen, and explored anew.

Concept & Curation
Diliara Brileva

Visual Identity & Artwork
Niiaz Khaziakhmetov

ALL01A Beginning — The First Words of Şura (1908) and a Forgotten Poem (1884)
June 8, 2025AUDIO · TEXT · WORDS · IMAGES

AUDIO MATBUĞATexploring language, history, and memory through reading Old Tatar texts aloud

Cover artwork by Niiaz Khaziakhmetov

What shaped the language of public discourse among the Tatars of the Volga-Ural region in the early twentieth century? What would written (Old) Tatar have sounded like? And how does the academic and personal background of a researcher shape their phonetic interpretation of texts written and printed in (Old) Tatar?These questions echoed in my mind each time I attempted to read these sources aloud — and heard my own voice respond. Sometimes my pronunciation carried the accent of modern Tatar, especially when the word still exists in the language today. At other times, the accent leaned toward Turkish, as the word had entered my vocabulary through contemporary Turkish.In one way or another, these recordings became my working voice notes — a space where I return to clarify forgotten details or recall precise phrasings.This podcast brings together a series of readings from newspapers and journals published in the Volga-Ural region of late imperial Russia, in the (Old) Tatar language — a living archive of language, sound, and memory.

LISTEN ON
Spotify · Apple Podcasts · SoundCloud

EPISODES
01 — A Beginning – The First Words of Şura (1908) and a Forgotten Poem (1884)
June 8, 2025

TEXTTranscriptions of the Old Tatar texts read in each episode of Audio Matbuğat, presented alongside the original printed pages.01 — A Beginning — The First Words of Şura (1908) and a Forgotten Poem (1884)

Şura, No. 1 · Orenburg · 15 January 1908

MÄSLÄK WÄ MAQSAT
Rizaeddin Fakhreddin · Şura, No. 1 · 1908

Мәсләк вә максат
Юнәлеш һәм максатХак Тәгаләнең ярдәме илә ошбу Шура мәҗмугасыны язарга вә тәртип идәргә керештек. Шураның мәсләге исә, көче иттеге кадәр Русия исламларының сәгадәтләре хакында хезмәт итмәктән гыйбарәт улып, максады да укучыларны риза идәр өчен сәбәт вә гәйрәт күстәрмәктер.Шура, милләтне гыйлемле, мәгрифәтле итмәк хакында мүшәввәрәт мәҗлесе улачактыр. Истәдеге кемсә ошбу мәҗлестә сөйләр, истәдеге адәм дә – диңләр. Әгәр бер тарафтан мөхтәрәм әдипләр, мөхәррирләр әдәби, гыйлми, фәнни мәкаләләр язып торсалар, вә икенче тарафтан да истифадәгә мохтаҗ затлар күңелләнеп укыр улсалар, «Шура» үзенең мәсләке үзәрендә максадына ирешмеш улыр.Шәхсияттән вә гаразлардан саф улмак шарты илә, милләт мәнфәгәте арзусы илә, язылмыш мәкалә вә фикерләр өчен «Шура» битләре һәр вакыт ачыктыр. Кагыйдәсе илә улан интикадларны, Шура, ташәккүр илә кабул идәр, вә хокукта кендиси дә мөстәфид улыр.Вә мин Аллаһи әттәваффук.Ризаэтдин бен Фәхретдин

THE STRUCTURE OF ŞURA
Şura, No. 1 · 1908

Мәҗмуганың баблары ошбу тәртиптә булыныр:1) Мәшһүр адәмләр вә олуг хәдисәләр. Бу бабта иске вә яңалардан бераз бөек адәмнең тәрҗемә-и хәле дәрәҗ улыныр. Падишаһлардан бәхес иделендеге вакыт мәмләкәтләренең кыскача җография вә тарихы сөйләнер.
2) Мәкаләләр. Бу бабта әдәби, тарихи, иҗтимагый мәкаләләр булыныр.
3) Тәрбия вә тәгълим. Бу бабта хифз-е сиххәт, тәдбир-е мәнзил, тәгълим, мәктәп вә мәдрәсә, шәкерт вә мөгаллимнәргә даир бәндләр язылыныр.
4) Кәшфият вә ихтәрәгать.
5) Мүтәнәввига. Мәмләкәт эчендә вә тышында улан һәр төрле хәбәр вә мәгълүмат язылыныр.
6) Тәкъриз вә интикад. Яңа чыкмыш әсәрләр (китап, рисәлә вә газета һәм журналлар) хакында мәгълүмат вирелер.
7) Иҗмал сияси. Русиянең эчендә вә тышында улан ике һәфтәлек сияси хәлләр кыскалык илә бәян иделенер.
8) Мүрәсәлә вә мүхабәрә. Сүәл җәваплар вә һәр төрле мәктүпләр язылыныр.
9) Хикәят. Әшгарь. Ләтаиф. Вә мәкалләр.

QIYTĞA
Därdmänd · Şura, No. 1 · 1908

Кыйтга
Төрек ләһҗәсен тәклид кылып маташкан чакларның ядигәре булсынКаргалы шагыйре мәрхүм Сибгатулла хаҗигә язган бер мәктүбемдән.Әфәндем хәзрәтенә гаҗизанә
Бу тәкдим итдегем шу бер фәсәнә
Тиләде келек габде гаҗизедер
Хосуле хирс — фикре наҗизедер
Нукуш — гыйлемдән хали мияле
Хата улмаз әгәр дәрсәм — мисале
Һәнүз килмеш җиһанә бер сабыйдыр
Әдипләр дәргаһендә бер габыйдер
Хиҗабендән төшеп әфган вә зарә
Кабул итмәзде ким дәргаһә варә
Вә ләкин улмады ул рәсемдән шад
Ки гадәттер сабыйлар күрмәк остаз
Газыймәт илде сүз годәзлә
Синең дергаһеңә гаҗез вә ниязла
Сулар йитмәзсә дәр ки лотыф гали
Сабават меһденә йитмеш ниһали.Дәрдмәнд, 1884 сәнә

WORDSelected words from the texts featured in each episode, with their historical forms and meanings.01 — A Beginning — The First Words of Şura (1908) and a Forgotten Poem (1884)мәсләк
mäsläk
direction · orientation · guiding principleмәҗмуга
mäcmuğa
periodical · collection · journalсәгадәт
säğädät
happiness · well-being · prosperityмүшәввәрәт
müşäwwärät
consultation · deliberation · discussionкемсә
kemsä
person · someone · anyoneистифадә
istifadä
benefit · use · profitгараз
ğaraz
self-interest · ulterior motive · biasмәнфәгать
mänfäğät
benefit · interest · advantageарзу
arzu
desire · wish · aspirationинтикад
intiqad
criticism · critique · critical assessmentтәшәккүр
täşäkkür
thanks · gratitude · appreciationмөстәфид
möstäfid
beneficiary · one who benefits · one who profitsбаб
bab
section · chapter · divisionхәдисә
xädisä
event · occurrence · incidentтәрҗемә-и хәл
tärcemä-i xäl
biography · life account · biographical noticeбәхес
bäxes
treatment of a subject · discussion · inquiryтәгълим
täğlim
instruction · teaching · educationхифз-е сиххәт
xifz-e sixxät
health preservation · hygiene · healthcareтәдбир-е мәнзил
tädbir-e mänzil
household management · domestic economy · housekeepingбәнд
bänd
article · section · written pieceкәшфият
käşfiyät
discoveries · findings · discoveries madeихтирәгать
ixtirağat
inventions · innovations · things inventedмүтәнәввига
mütänäwwiğä
miscellany · varied matters · miscellaneous itemsтәкъриз
täqriz
review · critical notice · book reviewрисалә
risalä
treatise · pamphlet · bookletиҗмал
icmal
summary · overview · digestһәфтә
häftä
week · seven-day period · weekly intervalбәян
bäyan
account · exposition · statementмүрәсәлә
müräsälä
correspondence · exchange of letters · written communicationмүхабәрә
müxäbärä
correspondence · communication · exchange of messagesсүәл
süäl
question · inquiry · queryмөктүп
mäktüp
letter · written message · epistleәшгарь
äşğär
poetry · verses · poemsләтаиф
lätaif
witticisms · humorous pieces · anecdotesабунә
abunä
subscription · subscribing · subscription arrangementбәдәл
bädäl
price · fee · chargeсәнәлек
sänälek
annual · yearly · for one yearәҗнәби
äcnäbi
foreign · foreigner · from abroad

IMAGEVisual details, illustrations, and graphic elements drawn from the printed materials featured in each episode.01 — A Beginning — The First Words of Şura (1908) and a Forgotten Poem (1884)

THE CARAVANSERAI MOSQUEŞura, No. 1 · 1908«Оренбургда Кәрван-сарай мәчете»
The Caravanserai Mosque in OrenburgDetail from the cover of the first issue of Şura, published in Orenburg on 15 January 1908.